POGODIN I DEKABRYŚCI

POGODIN I DEKABRYŚCI.

Około 1860 roku odwiedził senatora W. Pogodina w Pałacu Dzięki jego stary przyjaciel dekabrysta Gabriel Stiepanowicz Batienkow (ros. Гавриил Степанович Батеньков (1793-1863)).

Batienkow to postać wielowymiarowa i wielu talentów ale w Polsce nieznana - oficer (uczestnik wojny napoleońskiej), inżynier kolejowy i reformator, dekabrysta, poeta i filozof, mason i mistyk, zwiastun niektórych trendów intelektualnych w XX wieku.

Na początku lat 30. Batienkow pracował w Petersburgu i tu prawdopodobnie zaprzyjaźnił się z W. Pogodinem; zapewne był częstym gościem w klubie szachowym Pogodina. W 1824 roku w czasie wielkiej powodzi w Petersburgu w kamienicy Pogodina przy ul. Targowej 5 mieszkali znani pisarze i dekabryści Aleksander Gribojedow i Aleksander Odojewski.

Batienkow, podobnie jak Odojewski, należał do Tajnego Stowarzyszenia Północnego Dekabrystów. Ceniony przez przywódców dekabrystów (K. Rylejewa i  M. Bestużewa) przymierzany był na członka przyszłego rządu.

W owym czasie przyjaźnił się z tak znakomitymi postaciami Petersburga jak: Awdotia P. Elagina - legendarna twórczyni salonu literackiego Petersburga, poeta i pisarz Wasilij A. Żukowski, oficer, pisarz i historyk Aleksander O. Korniłowicz, historyk, pisarz i wynalazca Mikołaj A. Bestużew.

Za udział w Powstaniu Dekabrystów w 1825 roku został skazany przez cara Mikołaja I na 15 lat zesłania do twierdzy Svartholm na Wyspach Alandzkich (dzisiejsza Finlandia), a potem do Twierdzy Piotra i Pawła w Petersburgu. Po 20 latach uwolniony z więzienia został zesłany do Tomska na Syberii, gdzie przebywał do 1856 roku (amnestia po śmierci Mikołaja I).

Gabriel Stiepanowicz Batienkow

Po powrocie z zesłania osiadł w Kałudze nad Oką, gdzie prowadził skromne ale bardzo aktywne życie, tłumaczył z języka francuskiego i angielskiego, pisał artykuły, eseje i prace naukowe dotyczące zniesienia pańszczyzny, reform uniwersyteckich i reform sądownictwa. Dużo podróżował: Oryol, Tula, Twer, Moskwa, Petersburg. W tym czasie odwiedził także Polskę i osiadłego w Wiązownicy senatora Pogodina (Pałac Dzięki).

Prowadził liczną korespondencję, wśród jej adresatów byli znani pisarze, mężowie stanu, dekabryści: poeta i pisarz Iwan Aksakow, polityk i historyk Modest A. Korf, Nikołaj Swierbiew, przemysłowiec i wydawca Fiodor Cziżow, Wasilij Ratch, poeta i satyryk Aleksiej Żemczużnikow.

Spotkanie Batienkowa z Pogodinem po 35 latach od ostatniego widzenia dowodzi pewnej zażyłości. Podobno cały ten czas utrzymywali kontakt korespondencyjny. Zachowały się ich listy, do których jeszcze nie dotarłem.


Źródła:

1/ Пикуль Валентин Саввич. Приговорен только к расстрелу (E-book).

2/ Бригита Йосифова. ДЕКАБРИСТЫ. 1983 (E-book).

Na stronie tytułowej: Dom w Tomsku, w którym mieszkał G. Batenkow.


 

No Comments Yet.

Leave a comment