BRACIA ISTROW (3)

BRACIA ISTROW.

Jakiś czas po śmierci hrabiny Praskowii Iwanowny, w życiu hrabiego Nikołaja Piotrowicza pojawiła się inna kobieta – była nią Elena Siemionowna Kazakow. Była pośród nielicznych artystek teatru Szeremietiewa, które zabrał ze sobą do Petersburga. Nikołaj Pietrowicz zwrócił uwagę na ładną i inteligentną tancerkę; wkrótce została jego kochanką. W oczach dworu uchodziła za nianię maleńkiego hrabiego Dymitra Nikołajewicza, co chyba tylko po części było prawdą, gdyż podobną rolę pełniła także Tatiana Szłykowa.

Elena urodziła mu trzech synów. Najstarszy chłopiec, Nikołaj, urodzony 13 lipca 1805 r., zmarł 30 października 1811 r. Siergiej urodził się 30 listopada 1806 r. i dożył sędziwego wieku. Najmłodszy Aleksander urodził się 1 marca 1809 r. już po śmierci hrabiego Nikołaja Pietrowicza.

O tym, że po jednym dachem z synem hrabiego wychowują się bracia przyrodni wielu wiedziało. Na chrzcie niemowląt „nieślubnego urodzenia” ojcem chrzestnym wszystkich dzieci został – na prośbę ojca – młody hrabia Dymitr Nikołajewicz.

Hrabia Nikołaj Pietrowicz zapisał swojej kochance w testamencie 100 tysięcy rubli za wyjątkową gorliwość w opiece nad jego synem i nad nim samym, a Nikołajowi i Sergiejowi jako „moim uczniom, bliskich mojemu sercu” po 250 tysięcy rubli. Zgodnie z jego wolą, pieniądze te miały do nich trafić dopiero po ukończeniu przez nich 25 lat, a do tego czasu odsetki od tego kapitału należało wykorzystać na ich utrzymanie i edukację. Według ostatniej woli hrabiego, mieli żyć i dorastać razem z Dymitrem Nikołajewiczem. Również Elena mogła zostać w domu hrabiego z dziećmi i „mieć stół, oświetlenie, ogrzewanie i służbę”, oczywiście nie na prawach pani domu. Razem z dziećmi Elena mieszkała do 1814 r. na parterze Fontannego Domu, tam gdzie była biblioteka [1].

Jeszcze przed śmiercią hrabia uzyskał dla swych synów zgodę cara Aleksandra I na nadanie im szlacheckich tytułów baronów w magnackiej godności Rzeszy Niemieckiej (Świętego Cesarstwa Rzymskiego) pod nazwiskiem Istrow (von Istroff).

Hrabia Nikołaj Szeremietiew zmarł w 1809 r. i został pochowany w klasztorze Aleksandra Newskiego w Szeremietiewie obok Praskowii Iwanowny, ukochanej żony-chłopki. W liście pożegnalnym do syna podsumował swoje działania i wartości, którym był wierny przez całe życie:

„Mój smak i namiętność do rzadkich rzeczy były formą próżności, tak jak moje pragnienie oczarowywania lub zadziwiania ludzi rzeczami, których nigdy nie widzieli lub nie słyszeli… Zrozumiałem, że piękno takiego dzieła może dawać tylko krótkotrwałe zadowolenie i znika natychmiast w oczach moich współczesnych. Nie zostawia w duszy najmniejszego śladu. Po cóż więc cała ta wspaniałość?”[2]

M_Sheremetev by_Borovikovskiy _bb

Mikołaj P. Szeremietiew, autor: Władimir Borowikowskij

Wiosną 1809 r. Elena otrzymała pieniądze zapisane jej przez Szeremietiewa. W lipcu 1814 r. zwróciła się do powierników z listem, w którym oznajmiła zamiar wyjścia za mąż za radcę tytularnego Wasilija Wasilewicza Pogodina, co miało się przyczynić do „wychowania, edukacji i ochrony moich dzieci”. Podobno żyła ze swoimi dziećmi i mężem w wynajętym mieszkaniu. Z doniesienia opiekunów wynika, że łożyli środki na utrzymanie i wychowanie jej dzieci. Po osiągnięciu wieku 25 lat, bracia Istrow otrzymali zgodnie z życzeniem ich ojca zgromadzony kapitał, który jednak szybko roztrwonili. W dokumentach zachowały się liczne listy Istrowów do hrabiego Dymitra Nikołajewicza z prośbą o pomoc finansową.

Baron Siergiej Istrow dołączył do służby cywilnej, gdzie dosłużył się rangi asesora kolegialnego. Był żonaty z Lidią O. Rebinder i zmarł w wieku 46 lat. Natomiast baron Aleksander zaciągnął się do armii w randze chorążego w 6. Konnej Baterii, a w 1835 r. został wydalony z armii, osiągnąwszy rangę porucznika. Więcej o nim nie wiadomo.

W ocenie historyków życie rodziny Istrowów, mimo pomocy hrabiego udzielonej im na starcie, nie potoczyło się najlepiej. Rodzina Istrowów rozproszyła się, nie odgrywając żadnych ważnych ról w historii rodu Szeremietiewów.


[1] Sto lat później w czasie rewolucyjnego terroru Fontanny Dom podzielono na małe mieszkania komunalne; w jednym z nich mieszkała Anna Achmatowa, dzisiaj muzeum jej twórczości. Zafascynowana historią Żemczugowej poświęciła jej kilka wierszy.

[2] Orlando Figes. Taniec Nataszy. Z dziejów kultury rosyjskiej. Wydawnictwo: Magnum 2011.


Strona tytułowa:

Widok na  Most Anczkowski na rzece Fontanka w Petersburgu (ok. 1840 r.). Akwarela: Wasilij Sadownikow)


No Comments Yet.

Leave a comment